ماشر در اجزاى خارجيست از سر مثل رو و بينى و قريب چشم و اين نيز بدترين انواع سرسام است از وى اعراض و علاج از دو قسم اخراج خونست بطريق فصد از قيفال و اخراج خون به قدر قوت و مزاج و تليين طبيعت بمطبوخ فواكه و باقى علاج ، علاج سرسام دموى است . [ 100 ] مقاله در بيان سبات و سبات عبارت از خواب كردن بسيار غير طبيعت است كه صاحبش به تنبيه متنبه نمىشود و چشمها مسبوت هر دو پوشيده است كه به آسانى نمىتواند كشاد و اگر به زور درآورده شود چشم بتويش مىكشايد و باز برهم مىنهد و سبب اين مرض يا سوء المزاج بارد رطب ساده است يعنى بىماده كه عارض دماغ شده است بسبب مبالغه در خوردن ادويه و اشربه و اغذيه مبرّده مخدّره و يا تقدم اسباب مذكوره است و برودت ملمس سر و كبودى رنگ بشره و صلابت نبض و بطؤ او و بياض قاروره و عروض حالتى شبيه باعراض صرع و علاج درين مقام دفع تباهى ادويه مخدّره كه واقع بوده باشد و تبديل مزاج دماغ بروغنهاى حاره بحسب كيفيت كه ملطف باشد مثل زنبق و روغن ياسمين و شبت و بابونه و خوردن جلّاب از باديان رومى دو درم و از گلقند عسلى ده درم و غذا مزوّره از نخود و مغز تخم معصفر قدرى كه مناسب باشد و يا سبب ماده خام رطب است و علامت آن گرانى در مقدم سر و سيلان آب از منخرين و بسيارى آب دهن و اختلاج و بريدن ابروان و هر دو چشم و اگر برو صيحه كشند و خواهند كه متنبه شود برو متنبه شدن بسيار صعب باشد و اين نوع سبات را اگر در معالجه اهمال شود سر بسكته يا صرع كشد